Kard
Bylina o ogromnej, wzniesionej łodydze, gęsto pokrytej liśćmi lancetowatymi i kolczastymi. Są one z wierzchu nagie, od spodu biało kutnerowate. Łodygi kończą się kulistymi, kolczastymi koszyczkami złożonymi z niebieskofioletowych kwiatów języczkowatych. Owocem jest niełup-ka z puchem (rysunki w dole). Gatunek ten, pochodzący z rejonu Morza Śródziemnego, znany już był starożytnym Egipcjanom, Grekom i Rzymianom. Obecnie jest uprawiany jako roślina warzywna przede wszystkim w południowo--zachodniej Europie.
Dla celów leczniczych zbiera się liście (Folium Cynarae) ręcznie, w pełni kwitnienia. Suszy się je rozpostarte na siatkach w cieniu lub w suszarni w temperaturze maksimum 40 °C. Suche liście zawierają gorycz cynarynę, śluzy, garbniki, kwasy organiczne i witaminę A. Wszystkie te substancje działają żółciopędnie i są stosowane z dobrym skutkiem w chorobach dróg żółciowych i wątroby. Stosuje się je również z powodzeniem w żółtaczce, której objawy znikają szybciej.
Liście obniżają także zawartość cukru we krwi i są stosowane jako środek pomocniczy w leczeniu cukrzycy, działają też przeciw-miażdżycowo. Używane są do produkcji gorzkich napojów i likierów. Świeży sok stosowany jest zewnętrznie do leczenia egzemy i wyprysków skórnych.
Spożywa się bielone ogonki liściowe i główne nerwy liści, natomiast inny gatunek, karczoch (C. scolymusŁ.) jest uprawiany dla mięsistego dna koszyczków kwiatowych. W Polsce ziele karczocha używane jest do produkcji leków stosowanych w schorzeniach wątroby.
